MühendislikTermodinamik

Isı Makineleri Nedir? Nerelerde Kullanılır?

Isı Makineleri Tanımı ve Kullanıldığı Yerler

Gelişmelerden haberdar olmak için bizi Google Haberler'den takip edin!

Mühendistan Google News

Isı makineleri; ısı enerjisini belli bir termodinamik çevrim ile işe dönüştüren sistemleridir. Yüksek sıcaklığa sahip bir ısı kaynağından enerjiyi alarak çalışırlar. Isı makineleri olarak nükleer reaktörler, buhar kazanları ve güneş enerjili su ısıtma sistemleri örnek olarak verilebilir. Isı kaynağından alınıp kullanılan enerji daha sonra düşük sıcaklığa sahip; akarsu, göl, hava ve dış ortama doğal olarak aktarılır.

Isı makineleri için en güzel örnek buharlı güç santrali yani termik santrallerdir. Fosil ve nükleer yakıtların ısı enerjisi kullanılarak sistemde dolaştırılan su yüksek basınçlı buhar fazına dönüştürülür. Bu da türbin – jeneratör sistemi vasıtasıyla elektrik enerjisine dönüştürülür. Daha sonra soğuyan bu buhar su karışımı yoğuşturucu ile kendi sıcaklığından daha düşük olan bir ortama ısısını aktararak tamamen sıvı fazına dönüştürülür.

Isı makineleri Buharlı Güç Santrali Basit Çevrim
Isı Makineleri Buharlı Güç Santrali Basit Çevrim
  • Qgiren= Yakıtların yakılmasıyla açığa çıkan ve suya geçen ısı
  • Qçıkan= Yoğuşturucuda soğutulan buhardan çevreye yayılan ısı
  • Wçıkan= Buharın türbin üzerinde yaptığı iş
  • Wgiren= Suyu kazana giriş basıncına düşürmek için yapılan iş
  • Buharlı güç santrali çevriminin net işi;
  • Wnet,çıkan = Wçıkan – Wgiren (kJ)
  • Wnet,çıkan = Qgiren – Qçıkan (kJ)

Isı Makineleri Isıl Verimi

Isı makinesi, verilen ısı enerjisinin sadece bir kısmını işe dönüştürür yani kayıplar vardır. Isıl verim de sisteme verilen ısının ne kadar etkin kullanıldığının ölçüsüdür. Doğada hiçbir makine termodinamiğin birinci yasası gereği %100 ısıl verime ulaşamaz. Bir sistemin ısıl verimi %100’e ne kadar yakınsa sisteme verilen enerji o kadar etkin kullanılmıştır.

Etkinlik (verim) = Elde edilmek istenen / harcanan enerji

Isıl verim = Net iş / sisteme giren ısıl enerji

µ = Wnet,çıkan/Qgiren

µ = 1- Qçıkan/Qgiren

Isı makinelesi, için temel amaç ısıyı işe dönüştürmek olduğu için mühendisler ısıl verimi arttırmanın yollarını ararlar çünkü verim ne kadar yüksek olursa harcanan yakıt ve para o kadar düşük olur.  İş yapan makinelerin ısıl verimleri o kadar düşüktür ki bu da verim kavramının önemini o denli arttırır. Örneğin benzinli otomobil motorları %20 dizel motorlar %30 verimle çalışır. Bu da depodaki yakıtın bünyesindeki kimyasal enerjinin sadece %20’si veya %30’u mekanik enerjiye dönüştürülüyor. Bunların dışında büyük gaz türbinleri %30, buharlı güç santralleri de %40 verime sahiptir.

Sonuç

Günümüzde kullandığımız en verimli ısı makineleri bile aldıkları ısı enerjisinin yarısından fazlasını akarsu, göl, deniz veya dış ortama kullanılamaz ısı enerjisi olarak aktarırlar.

Emre LEBLEBİCİOĞLU

Emre Leblebicioğlu, enerji sistemleri ve mekatronik mühendisliği lisans ve makine mühendisliği yüksek lisans mezunudur. Enerji modelleme, rüzgar enerji santral tasarımı ve güneş enerjisi üzerine akademik çalışmaları vardır. Şuanda da aktif olarak güneş enerji sektöründe çalışmakta ve enerji üzerine de mühendislik danışmanlık hizmetleri sağlamaktadır. İyi düzeyde İngilizce ve temel düzeyde de Almanca bilmektedir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu