5G Ağ Mimarisi Nasıl Çalışır?

Bu rehberde mobil iletişimin perde arkasındaki mühendisliği radyo erişim ağlarından (RAN) çekirdek ağın (core network) sanallaştırılmasına kadar teknik bir bakış açısıyla inceliyoruz.

Bir iletişim teknolojisinin nesil değiştirmesi genellikle sadece hız limitlerinin yukarı çekilmesi olarak algılanır. Ancak 5G’de durum bundan çok daha fazlasını ifade ediyor. Burada yaşanan değişim, otobana yeni şeritler eklemekten ziyade trafik akışını yöneten fizik kurallarını ve yönetim sistemini baştan aşağı yeniden yazmaya benziyor.

Önceki nesiller donanıma yani fiziksel kutulara ve kablolara bağımlı bir yapı sergilerken, 5G tamamen yazılımın ve yapay zekanın yönettiği esnek ve “canlı” bir organizmaya dönüşüyor. Verinin taşınma şeklinden güvenlik protokollerine kadar her aşama milisaniyeler içinde karar veren algoritmalarla yönetiliyor.

5G Teknolojisinin Temel Çalışma Prensibi

• 5G temelinde radyo frekanslarını kullanarak veri ileten bir ekosistemdir. Ancak bu ekosistemi öncekilerden ayıran temel fark spektrumun kullanım verimliliğidir.
• Frekansların fiziksel özellikleri gereği yüksek hız sağlayan dalgalar kısa mesafede sönümlenirken, düşük frekanslar uzağa gitse de daha az veri taşır.
• 5G mimarisi bu fiziksel kısıtı “Small Cell” (Küçük Hücre) adı verilen ve sık aralıklarla yerleştirilen 5G baz istasyonlarıyla aşıyor. Bu yapı Turkcell’in şehir merkezlerinden kırsal bölgelere kadar kesintisiz bir kapsama alanı oluşturma stratejisinin temelini oluşturuyor.
• Turkcell, 394.4 MHz’lik frekans genişliğiyle aynı anda çok daha büyük veri paketlerini taşımasına olanak tanıyor.

5G Çekirdek Ağ (5G Core) ve Sanallaştırma

Ağın beyni olarak nitelendirilen Çekirdek Ağ (Core Network) 5G ile birlikte fiziksel sınırlarından kurtuluyor. Eski sistemlerde her işlem için ayrı bir donanım gerekirken 5G mimarisi SDN (Yazılım Tanımlı Ağlar) ve NFV (Ağ Fonksiyonlarını Sanallaştırma) teknolojilerini kullanıyor.

Turkcell yazılım tabanlı ve yapay zeka destekli 5G altyapısıyla yalnızca hızlı değil akıllı ve ölçeklenebilir bir ağ sunuyor. Bu “Bulut Yerlisi” (Cloud Native) yaklaşım şu avantajları beraberinde getiriyor:

• Esneklik: Ağ üzerindeki yük arttığında sistem ek bir cihaz kurulumunu beklemeden yazılımsal olarak kapasiteyi artırıyor.
• Akıllı yönetim: Yapay zeka destekli mimari olası yoğunlukları önceden tahmin ederek kaynakları oraya yönlendiriyor.
• Hızlı entegrasyon: Yeni bir servis veya güvenlik güncellemesi tüm şebekeye anlık olarak uygulanabiliyor.

Radyo Erişim Ağı (RAN) ve Massive MIMO Teknolojisi

• Kullanıcının şebeke ile ilk temas ettiği nokta Radyo Erişim Ağı (RAN). Massive MIMO (çoklu giriş çoklu çıkış) teknolojisi burada devreye giriyor. Geleneksel baz istasyonlarında sınırlı sayıda anten bulunmakla beraber Massive MIMO sistemlerinde yüzlerce mikro anten birlikte çalışıyor.
• Bu teknoloji beamforming yani hüzmeleme yöntemiyle birleşiyor. Baz istasyonu sinyali etrafa rastgele yaymaktansa bir spot ışığı gibi doğrudan kullanıcının cihazına kilitliyor. Turkcell sahip olduğu frekans bantları sayesinde bu teknolojiyi kullanarak hem geniş kapsama hem de yüksek kapasiteyi aynı anda sunuyor. Sonuç ise sinyal kalitesi artması ve enerji verimliliği oluyor.

Ağ Dilimleme (Network Slicing) Nedir?

5G mimarisinin mühendislik harikası olarak kabul edilen ağ dilimleme tek bir fiziksel altyapının sanal olarak parçalara ayrılmasını ifade ediyor. Her bir “dilim” farklı bir ihtiyaca özel olarak optimize ediliyor.

Bu dilimleme teknik olarak üç ana kategoride çalışıyor:

• eMBB (Gelişmiş Mobil Geniş Bant): Canlı yayın kameraları ve sürükleyici eğlence içerikleri gibi yüksek bant genişliği gerektiren uygulamalar için ayrılan şerit.
• URLLC (Ultra Güvenilir Düşük Gecikme): Uzaktan ameliyat, otonom araçlar veya afet sensörleri gibi milisaniyelik tepki süresi gerektiren görev kritik işler adına oluşturulan öncelikli hat.
• mMTC (Büyük Makineler Arası İletişim): Sayaçlar veya scooter’lar gibi aynı lokasyonda bulunan milyonlarca cihazın şebekeyi tıkamadan bağlanmasını sağlayan kapasite odaklı katman.

Turkcell 5G Altyapısı ve Mimari Üstünlükleri

• 5G’nin performansı, operatörün sahip olduğu spektrum genişliği ile doğru orantılı. Turkcell 394.4 MHz’lik frekans genişliği ile en yüksek kapasiteye sahip operatör konumunda. Bu geniş bant veri otoyolundaki şerit sayısının fazlalığı anlamına geliyor. Aynı zamanda 1000 Mbps üzeri hızlara ulaşılmasını mümkün kılıyor.
• Güvenlik tarafında mimari sıfır güven prensibine yakın bir yapıda kurgulanıyor. Turkcell 5G şebekesi katmanlı izole güvenlik mimarisi ve gelişmiş şifreleme algoritmaları ile Türkiye’nin güvenilir altyapısını oluşturuyor.
• Bu yapı özellikle IoT cihazlarının ağa dahil olmasıyla oluşabilecek güvenlik açıklarını minimize ediyor. Turkcell bu güçlü altyapı için 1 milyar 224 milyon dolarlık 5G frekans yatırımı gerçekleştirerek kararlılığını ortaya koyuyor.

5G Ağ Mimarisi ve 4G Arasındaki Temel Farklar

Özellik

• 4G (LTE) Mimarisi
• 5G Mimarisi
• Çekirdek Yapı
• Donanım Bağımlı
• Yazılım ve Bulut Odaklı (SDN)

Spektrum Genişliği

• Sınırlı
• Çok Geniş (394.4 MHz – Turkcell)

Gecikme Yönetimi

• Standart
• Uygulamaya Özel (URLLC ile çok düşük)

Bağlantı Kapasitesi

• Standart
• Milyonlarca Cihaz (mMTC)

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

5G Teknolojisi Nasıl Çalışır?

5G yüksek frekanslı radyo dalgalarını işleyen gelişmiş anten sistemleri (MIMO) ve yazılım tabanlı çekirdek ağ mimarisi ile çalışıyor. Turkcell’in yazılım tabanlı ve yapay zeka destekli altyapısı, veriyi en hızlı ve güvenli rotadan hedefe ulaştırmaya yardımcı oluyor.

5G Nasıl Aktif Olur?

5G deneyimi için 5G destekli bir cihaza ve uyumlu bir hatta ihtiyaç duyuluyor. Turkcell 1 Nisan 2026 itibarıyla şehir merkezlerinden kırsal bölgelere kadar 81 ilde bu hizmeti sunmaya hazırlanıyor. Kullanıcıların cihaz ayarlarından Ayarlar > Hücresel üzerinden 5G’yi seçmeleri yeterli.

5G ve Wi-Fi Farkı Nedir?

Wi-Fi genellikle ev veya ofis gibi sınırlı alanlarda kullanılıyor, 5G geniş coğrafi alanlarda operatör altyapısı üzerinden hizmet veriyor. 5G Wi-Fi’a göre daha yüksek mobilite, güvenlik ve düşük gecikme avantajı sunuyor.

5G Türkiye’de Aktif mi?

Süreç test aşamalarıyla devam ediyor. Turkcell 2018’den beri gerçek ortamlarda 5G testlerini sürdürüyor. Türkiye genelinde resmi ticari başlangıç tarihi ise 1 Nisan 2026.

Türkiye’nin en gelişmiş 5G mimarisine bugünden hazırlanmak ve bu hızı destekleyen son teknoloji cihazları incelemek için Turkcell 5G sayfasını şimdi ziyaret edin!