Kripto ParaTeknoloji

7 Başlık ile Blok Zinciri (Blockchain) Nedir?

Gelişmelerden haberdar olmak için bizi Google Haberler'den takip edin!

Mühendistan Google News

Blockchain yani Türkçe olarak blok zinciri kavramını dijitalleşmenin ve kripto paraların popülerliğinin artmasıyla daha sık bir şekilde duymaktayız. Peki blok zinciri nedir? Bu konu hakkında ne kadar bilgi sahibiyiz? Blok zinciri geleceği nasıl şekillendirebilir? Gelin hep beraber bu soruların cevaplarını inceleyelim.

Blok Zinciri Nedir?

Blok zinciri, bir bilgisayar ağının düğümleri arasında paylaşılan dağıtık bir veri tabanıdır. Bir veri tabanı olarak bir blok zinciri bilgileri elektronik olarak dijital bir formatta depolamaktadır. Blok zincirleri en çok da Bitcoin gibi kripto paralarda işlem kaydı, güvenlik ve merkeziyetsizleştirme gibi önemli görevleriyle bilinmektedirler. Bir blok zinciri ile oluşturulan bir inovasyon, en çok verinin üçüncü bir taraf olmadan güvenilirliği sağlama, veri güvenliği gibi özellikleri garanti eder.

1991 yılında ilk olarak araştırma projesi olarak ortaya atıldığında blok zinciri erken bir oluşum olarak öne çıktı ve ilk geniş çaplı kullanımı da 2009 yılında piyasaya sürülen Bitcoin ile gerçekleşti. Blok zincirinin kullanımı daha sonraları çeşitli kripto paraların, merkezi olmayan finans uygulamalarının, akıllı sözleşmelerin ve takas edilemeyen token yani NFT teknolojilerinin de oluşmasıyla patlama gösterdi.

Blok Zinciri (Blockchain) Nedir?

Standart bir veri tabanı ile blok zincirlerini ayıran en önemli fark ise verinin nasıl yapılandırıldığıdır. Blok zinciri bilgileri, bilgi seti halinde tutan bloklar olarak bilinen gruplarda toplar. Her bir bloğunda bir veri depolama kapasitesi vardır. Bir blok dolduğunda, blok kapatılır ve yeni blok önceki dolan blok ile ilişkilendirilerek oluşur. Böylelikle bloklar biz zincir formunda oluşmuş olur.

Bir veri tabanı genellikle verilerini tablolara yapılandırırken, blok zinciri, isminden de anlaşılacağı gibi verilerini birlikte dizilmiş bloklara yapılandırır. Bu veriler merkezi olmayan bir yapı üzerinde uygulandığı zaman ise doğası gereği geri döndürülemez bir veri zaman çizelgesi oluşturmaktadır.

Blok Zincirini Kim İcat Etti?

Blok zinciri teknolojisinin temelleri ilk olarak 1991 yılında belge zaman damgalarının değiştirilemeyeceği bir sistem kurmak isteyen iki matematikçi olan Stuart Haber ve W. Scott Stornetta tarafından oluşturuldu. 1990’ların sonunda ise Nick Szabo, “bit gold” adı verilen ve hiçbir zaman hayata geçirilmeyen blok zinciri tabanlı güvenli bir dijital ödeme sistemi fikrini ortaya attı. Ama en son ise blok zincirinin ilk büyük çaplı kullanımı da tabi ki kurucusu bilinmeyen Bitcoin ile gerçekleşti.

Şuan Kaç Adet Blok Zinciri Var?

Blok zincir sayısı her geçen gün çok hızlı bir şekilde artış göstermektedir. 2022 yılında hemen hemen 10.000 üzeri aktif blok zinciri kripto para birimi ve çeşitli kripto para birimi olmayan blok zinciri vardır.

Blok Zinciri Teknolojisi Nasıl Çalışır?

Blok zincirinin temel amacı bilgilerin düzenlenmesi değil, dijital bilginin kaydedilmesine ve dağıtılmasına izin vermektir. Bu metotla, bir blok zinciri, değişmez defterlerin veya değiştirilemeyen, silinemeyen veya yok edilemeyen işlem kayıtlarının temelidir. Bundan dolayı da blok zincirleri ayrıca dağıtık defter teknolojisi yani (DLT: Distributed Ledger Technology) olarak bilinmektedir.

Blok zincirleri, birbirleriyle bağlantılı kodlanmış dijital bloklardan oluşmaktadır. Her bir blok bir önceki ile bağlantılı bir şekilde oluşur. Bir dijital blok üzerine kaydedilen bir bilgi benzersiz bir şifreleme ile kayıt edilir.

Örneğin bir A bloğu var bu blok üzerindeki bilgilere erişmek için benzersiz bir şifre gereklidir. Her bloğun bir parmak izi olduğunu düşünebilirsiniz. Bu blok kapasitesi dolduğu zaman ise oluşan yeni blok üzerine de tamamen farlı bir şifreleme ile bilgiler kaydedilir. Böylelikle her bir blok birbirinden farklı olarak şifrelenmiş olur. Bu da blok zincirinin tamamının hacklenmesini imkansız haline getirir.

Tabi kripto para piyasasındaysanız telefon ve mail adreslerinizi hackleyen birisi pek tabi hesaplarınıza da erişebilir. Burada bahsettiğimiz blok zincirlerinin kendisidir.

Blok Zincirleri Nerelerde Kullanılır?

Blok zincirleri, hayatımızı kolaylaştıracak şekilde çok sayıda farklı alanlarda kullanılabilmektedir. Ayrıca yeni sektörlerde de kullanımı yaygınlaşmaktadır. Blok zincirinin kullanıldığı ve kullanılma potansiyeli olan başlıca alanlar; bankacılık, para birimi, sağlık hizmeti, akıllı sözleşmeler, varlık kaydı, tedarik zincirleri ve seçimler olarak sıralayabiliriz.

Bankacılık ve Finans

Geleneksel bankacılık sisteminde mesai saatleri dışında işlem yapmanız oldukça zor ve masraflıdır. Ayrıca yurt dışı para transferi de oldukça pahalıdır. Peki bir bankacılık sistemi hayal edin 7/24, hafta içi, hafta sonu fark etmeksizin istediğiniz kadar tutarla işlem yapabiliyorsunuz. İşte blok zinciri teknolojisi burada işleri oldukça kolaylaştırmaktadır. Kripto para birimlerinde olduğu gibi 7/24 işlem yapabilir, yurt dışındaki birine rahatlıkla para gönderimini istediğiniz zaman yapabilirsiniz. İşte blok zincirlerinin bankacılık ve finans tarafına sağladığı en büyük katkılardan birisi de budur.

Para Birimi

Blok zincirleri ilk olarak Bitcoin ile geniş çaplı bir şekilde uygulanmaya başlamıştı ve Bitcoin’i sayısız kripto para birimi de takip etti. Günümüzde artık kripto para birimi ile ödeme alan e ticaret siteleri marketler görmek mümkün. Hatta El Salvador Eylül 2021’de Bitcoin’i ülkenin resmi para birimi olarak da ilan etmişti.

Sağlık Hizmeti

Sağlık hizmetinde ise hastaların medikal kayıtları yine blok zincirleri üzerinde özel bir anahtarlama ile depolanabilir ve bu sayede hasta kayıtlarına değiştirilmeden doktorlar ve hastaneler tarafından erişim sağlanabilir.

Varlık Kaydı

Blok zincirleri ayrıca tapu kayıtlarının oluşturulmasında da kullanılabilir. Günümüzde bu işlem tüm ülkelerde memurlar tarafından manuel olarak yapılmaktadır. Arazi, ev veya işyeri gibi varlıklar benzersiz bir blok zinciri üzerine kişiye göre kayıt edilebilir. Muhtemelen bu uygulama çok da uzak olmayan bir gelecekte başlayacaktır.

Akıllı Sözleşmeler

Akıllı sözleşmeler, anlaşmaların uygulanması ve onaylanmasının sağlayan bir blok zincir üzerine kurulan bir bilgisayar kodudur. Akıllı sözleşmeler bir takım kullanıcı şartları altında çalışmaktadırlar. Bu koşullar gerçekleştirildiğinde anlaşma şartları otomatik olarak uygulanmaktadır.

Tedarik Zincileri

Marketlerde, restorantlarda ürünlerin ve malzemelerin nereden alındığı yerel mi, organik mi veya adil ticaret kurallarına uyup uymadığını yine blok zincirleri sayesinde görebiliriz. Öyle ki gıda endüstrisi blok zincirlerini hızla benimsemeye başladı. Özellikle de gıdanın tarladan tüketiciye kadar gelen yolculuğunun güvenli bir şekilde takibinin yapılması amacıyla kullanılmaktadır.

Seçimlerde

Hep düşünmüşüzdür. Seçimleri bilgisayar ortamında anket doldurur gibi işaretleyerek yapabilir miyiz? Standart sistemlerde güvenlik açığı çok olduğu için ulusların kaderlerinin belirlendiği bu önemli uygulama için tercih edilmesi söz konusu bile olmazdı. Ama blok zincirleriyle çok daha güvenli bir şekilde seçimlerin yapılması mümkündür. Bu uygulama yani blok zincir üzerinden bir seçim Kasım 2018’de ABD, West Virginia’da ara seçimlerde denendi. Blok zincirleri sayesinde seçimlere hile karışması da pek mümkün değildir. Tabi bu sistemin tüm dünyada yaygınlaşması çok uzun yıllar alacaktır.

Blok Zincirinin Avantaj ve Dezavantajları

Blok Zincirinin Avantaj ve Dezavantajları

Blok zincirlerinin çok sayıda avantajının yanı sıra bazı dezavantajları da bulunmaktadır.

Avantajlar

  • Doğrulamada insan etkisini kaldırarak geliştirilmiş onaylama
  • Üçüncü taraf olmadığında daha düşük işlem ücretleri
  • Merkezi olmayan sistem olduğu için bir otoritenin etkisi altına alınamaz
  • İşlemler, güvenli, özel ve verimlidir
  • Şeffaf bir teknoloji
  • Bankalar için bir alternatif ve istikrarsız veya gelişmemiş hükümet sistemi altında yaşayan vatandaşlar için kişisel bilgi güvenliğini sağlar

Dezavantajlar

  • Kripto para madenciliği ile alakalı olarak ciddi bir teknoloji maliyeti
  • Saniye başına düşen düşük işlemler
  • Veri depolama limitlemeleri
  • Yasal düzenlemelerin yetersiz olması
  • Dark web’de olduğu gibi yasa dışı aktiviteler için kullanılması

Blok Zincirinin Geleceği Nasıl Olacak?

Blok zincir teknolojisini gelecekte birçok alanda hayatımıza daha fazla gireceği açık bir gerçektir. Ödeme sistemlerimizden, para birimlerine, sözleşmelerden internet teknolojilerine kadar birçok alanda blok zincir altyapısının kullanılacaktır. Mühendislik açısından da bakıldığında çok sayıda mühendislik uygulamasında blok zincir teknolojisini göreceğiz. Teknolojinin gelişimi birçok alanda blok zincirleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bundan dolayı bu teknolojiyi anlayıp özümsemek geleceğin teknolojilerine daha hızlı adapte olarak yenilikçi fikirler üretebilmemiz açısından önemlidir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


Başa dön tuşu